Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ağustos ayında üretici market fiyatlarındaki farklılıklarla, girdi maliyetlerinde yaşanan değişimleri değerlendirdi.
Ağustos ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 748,4 ile limonda görüldü” diyen Bayraktar, açıklamasına şöyle devam etti:
“Limondaki fiyat farkını yüzde 380,3 ile havuç, yüzde 377,9 ile elma, yüzde 240,9 ile kabak ve yüzde 239,4 ile yeşil soğan takip etti.
Limon 8,5 kat, elma ve havuç 4,8 kat, kabak ve yeşil soğan 3,4 kat fazlaya satıldı. Üreticide 10 lira olan limon markette 84 lira 84 kuruşa, 10 lira 66 kuruş olan havuç markette 51 lira 20 kuruş, 18 lira 75 kuruş olan elma 89 lira 60 kuruşa, 16 lira 02 kuruş olan kabak 54 lira 61 kuruşa ve 17 lira 33 kuruş olan yeşil soğan 58 lira 83 kuruşa satıldı.
Ağustos ayında markette ve üreticide fiyatı en fazla artan ürün yumurta oldu. Fiyatı en fazla düşen ürün ise markette sivri biber, üreticide limon oldu.”
Market fiyatları
“Ağustos ayında markette 37 ürünün 19’unda fiyat artışı, 18’inde fiyat düşüşü. görüldü.Ağustos ayında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 37,8 ile yumurta oldu. Yumurtadaki fiyat artışını yüzde 19 ile yeşil fasulye, yüzde 11,1 ile yeşil soğan, yüzde 10 ile marul ve yüzde 8,9 ile kuru incir takip etti.
Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 34,2 ile sivribiber oldu. Sivribiberdeki fiyat düşüşünü yüzde 28,9 ile kuru soğan, yüzde 24,2 ile kuru üzüm, yüzde 22 ile şeftali ve yüzde 21,2 ile kırmızı mercimek izledi.”
Üretici fiyatları
“Ağustos ayında üreticide 29 ürünün 9’unda fiyat artışı olurken 13 üründe fiyat düşüşü görüldü. 7 üründe ise fiyat değişimi olmadı.
Üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 75 ile limonda görüldü. Limondaki fiyat düşüşünü yüzde 54,5 ile kuru soğan, yüzde 24,2 ile patates, yüzde 23 ile yeşil soğan ve yüzde 20 ile şeftali izledi.
Üreticide en çok fiyat artışı yüzde 39,9 ile yumurtada görüldü. Yumurtadaki fiyat artışını yüzde 11,1 ile marul, yüzde 11 ile maydanoz, yüzde 7,3 ile kuzu eti ve yüzde 7,2 ile kırmızı mercimek izledi.”
Üretici fiyat değişimlerinin nedenleri
“Geçen yıl depolanan limonların arzı devam ederken, bu yıl erkenci çeşitlerin de piyasaya arzı nedeniyle limon fiyatlarında düşüş yaşandı. Kuru soğanda Orta Anadolu’da hasadın başlaması ve ithalatın devam etmesi nedeniyle fiyatlarda gerileme yaşandı.
Ağustos ayında patates fiyatlarında yaşanan gerilemenin, başta Afyonkarahisar, Denizli, Amasya, Çorum, Kayseri, Nevşehir ve Niğde olmak üzere önemli üretim bölgelerinde yazlık patates hasadının aynı dönemde yoğunlaşmasından kaynaklandığı değerlendiriliyor. Fiyatların önceki dönemde yüksek seyretmesi nedeniyle üreticilerimizin aynı dönemde söküme yönelmesi ve orta erkenci patateslerin de piyasaya çıkmaya başlaması arzı artırarak fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu. Yeşil soğanda hasat döneminin yoğunlaşmasından dolayı ürünün arzında yaşanan artış, fiyatların düşmesine sebep oldu.
Şeftalide üretimin yoğun olduğu Ağustos ayında arzda görülen artışla birlikte üretici fiyatı düştü.
Yumurta fiyatlarındaki yükseliş; yem, enerji, nakliye gibi üretim maliyetlerindeki artışın yanı sıra sektördeki planlama eksikliğinden kaynaklanan arz-talep dengesizliğine dayanıyor. Marul (kıvırcık) üretiminde bu yıl TÜİK Bitkisel Üretim 1. Tahmin verilerine göre yüzde 10, maydanoz üretiminde ise yüzde 0,9 oranında daralma bekleniyor. Ayrıca, Ağustos ayında Samsun’un Çarşamba ilçesinde meydana gelen yoğun yağışlar nedeniyle seraların su altında kalması ve ürün kayıplarının yaşanması, maruldave maydanozda arzın azalmasına ve fiyatların yükselmesine neden oldu.”
Girdi fiyatlarında yaşanan değişimler
“Ziraat Odalarımız aracılığıyla girdi piyasalarından aldığımız fiyat verilerine göre; Ağustos ayında, Temmuz ayına göre DAP gübresi yüzde 4,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 4,4, ÜRE gübresi yüzde 0,6 oranında artış gösterdi. Buna karşın amonyum nitrat gübresiyüzde 5,6, amonyum sülfat gübresinde yüzde 0,6 oranında düşüş görüldü.
Geçen yılın Ağustos ayına göre son bir yılda amonyum nitrat gübresi yüzde 61,2, amonyum sülfat gübresi yüzde 55,2, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 32,7, DAP gübresi yüzde 25,3 ve ÜRE gübresi yüzde 3,4 oranında arttı.
Ağustos ayında Temmuz ayına göre besi yemi fiyatları yüzde 0,7, süt yemi fiyatları yüzde 0,6 arttı. Son bir yılda ise besi yemi yüzde 34,5, süt yemi yüzde 31,8 oranında arttı.
Elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 oranında arttı. Ağustos ayında mazot fiyatı aylık olarak yüzde 7 oranında artarken, yıllık yüzde 57,9 oranında arttı.”