Tarım ve Orman Bakanlığı, 2024 yılından beri tarımsal amaçlı örgütlerin kurumsal kapasitelerini geliştirmek, rekabet güçlerini artırmak ve desteklerden yararlanma imkânlarını güçlendirmek amacıyla Tarımsal Amaçlı Örgütlerin Derecelendirilmesi Sistemi’ni (TODES) yürütüyor.
Sistem kapsamında, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında kurulan ıslah amaçlı hayvan yetiştirici birlikleri, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na tabi tarımsal amaçlı kooperatifler ve 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu kapsamındaki üretici birlikleri belirlenen ölçütlere göre derecelendiriliyor.
Derecelendirmede 60–100 puan alan örgütler 1. derece, 40–59 puan alanlar 2. derece, 39 ve altında puan alanlar ise 3. derece olarak sınıflandırılıyor.
Tarımsal Amaçlı Örgütlerin Derecelendirilmesi kapsamında; Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2026 yılı derecelendirme sonuçlarının ilk değerlendirmesi açıklandı. Islah Amaçlı Yetiştirici Birlikleri kapsamında arıcılıkta; 23 Arı Yetiştiricileri Birliği 1. derece, 5 birlik 2. derece, 5 birlik ise 3. derece tarımsal örgüt olarak açıklandı.
Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği Başkanı Ali Demir, sonuçların örgütlü arıcılığın güçlenmesi ve üreticilerin desteklenmesi açısından önemli olduğunu belirtti.
Demir, “Derecelendirme sonuçlarının ilk değerlendirmesinde 23 birliğimizin 1. dereceye, 5 birliğimizin 2. dereceye, 5 birliğimizin ise 3. dereceye yerleşmesi, örgütlü arıcılığımız açısından önemli bir gelişmedir. Birinci dereceye hak kazanan birliklerimiz 23 bin üyemizi ve 3,5 milyon arılı kovanı temsil ediyor. Mevcut hesaplamalara göre yaklaşık 175 milyon TL ilave destek imkânı da arıcılarımız için önemli bir kazanım olacaktır.
Derecelendirme, ilgili mevzuat ve program koşullarının sağlanması hâlinde birliklerimize ve üreticilerimize çeşitli avantajlar sunmaktadır. Kovan desteklemelerinde % 20 ilave destek, devlet destekli arıcılık sigortası poliçelerinde % 5 üyelik indirimi, tarımsal kredilerde faiz indirimi ve Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) projelerinde öncelik gibi avantajlar bunlar arasında yer alıyor. Bu avantajlar birliklerimizin kurumsal kapasitesine, üreticilerimizin faaliyetlerine ve arıcılık sektörümüzün gelişimine katkı sunmasını bekliyoruz.
Her derecedeki birliğimizin emeğini ve çalışmalarını kıymetli buluyorum. Derecelendirme sürecine henüz katılamayan veya daha üst dereceye ulaşmayı hedefleyen birliklerimize gerekli desteği vermek için çalışacağız. Hedefimiz, 81 il birliğimizin tamamının bu süreçte yer alması ve kurumsal kapasitesini güçlendirmesidir. İtiraz sürecinin tamamlanmasının ardından kesin sonuçların açıklanmasını bekliyoruz.”
İlk değerlendirmeye göre derece dağılımı
- derece — 23 birlik: Adana, Antalya, Bilecik, Bingöl, Bolu, Çanakkale, Düzce, Elazığ, Kastamonu, Mersin, Muğla, Ordu, Osmaniye, Rize, Sakarya, Samsun, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tokat, Trabzon, Tunceli ve Zonguldak.
- derece — 5 birlik: Balıkesir, Burdur, Hatay, Kahramanmaraş ve Konya.
- derece — 5 birlik: Adıyaman, Ankara, Eskişehir, Isparta ve Siirt.
İlk değerlendirme sonuçlarına ilişkin itirazlar 17 Ekim 2026 tarihine kadar TODES üzerinden yapılabilecek. İtirazların değerlendirilmesinin ardından kesin sonuçların 30 Kasım 2026’da Tarım ve Orman Bakanlığının internet sitesinde ilan edilmesi bekleniyor.